TIP TARİHİ VE BESLENME

Eski tıp bilginlerinin en büyüğü sayılan ve geleneksel Doğu hekimliğinde Hekim Bukrat adıyla anılan Hipokrat (Hippokrates MÖ. 460), beslenme konusuyla günümüzdeki yaklaşıma benzer bir biçimde ilgilenmiştir. Hipokrat’a  göre, büyüme çağında vücut sıcaklığı yüksek düzeyde oluştuğundan daha çok besine ihtiyaç duyulur. Yaşlılarda ise fazla beslenme doğru değildir. Yine Hipokrat, bünyeye ve organ yapılarına uymayan, büyük ölçüde beslenme değişikliklerinin başlıca hastalık sebepleri arasında sayılabileceğini söylemektedir. Arap-islam, İran ve Türk hekimleri de tıbbın bu geleneğine uyarak asırlar boyunca eserlerinde yenecek ve içilecek maddelere yer ayırmışlar, hem sağlıkta, hem hastalıkta beslenmenin önemi üzerinde durmuşlardır. Türkiye’de ilk Tıp Fakültesinin 1827’de kurulmasında sonra da, geleneksel tıbbın besin sınıflamaları ve tanımlamaları devam etmiştir. XIX. Yüzyıl sonlarında Tarsus’lu Osman Hayri Bey,  Kenzül Sıhhat-il Ebdaniyye adlı eserinde yine geleneksel tıbbın beslenme tavsiyelerini yapmaktadır. Fakat 1827’de bilimsel  tıp eğitiminin başlamasıyla artık beslenmede daha fazla gözlemlere dayanan öğütler verilmiş, geleneksel diyet tavsiyeleri yerini Batı kitaplarından alınan rejim tavsiyelerine terk etmiştir.

Sponsor



Denmekte, böylece nesillerin gittikçe sağlıksızlaştığı belirtilmektedir. Bunun torunlarımıza karşı büyük bir sorumluluk olduğunu hisseden Dr. Muhiddin’in, yabancı kitaplardan da yararlanarak bugün için de ilgi çekici bir jimnastik kitabı yazmıştır.Dr. Muhiddin şişmanlığa, gut hastalığına, insanın neden şişmanladığına ait bilgileri bu sitede herkesin anlayabileceği, sade bir lisanla yazmış. Böylece, 65 yıl önce bizde bilimsel temele dayanan, kolay anlaşılabilir halk sağlığı  siteleri olduğunu görmemiz, özellikle  hekimlere  ve yazarlara bir ayarlama ve uyarma görevi yapmalıdır. Ayarlama veya düzenleme deyimini neden kullanıyoruz? Çünkü halk sağlığı kitaplarının, fazla basitleştirmeyle anlaşılmama arasında denge kurma zorluğu vardır. Dr. Muhiddin’in bu kitapları hem bilimsel, hem anlaşılabilir kitaplardır. 1922  yılında  Fransa’dan gelen ve İstanbul Üniversitesinde metabolizma konularında altı konferans veren Prof . Dr. Marcel Labbe’nin de, öğrencileri aracılığıyla, şeker hastalığında diyet bilgisinin ülkemizde gelişme ve yerleşmesinde etkileri olmuştur. Cumhuriyet öncesi dönemle Üniversite Reformu arasındaki on yıllık (1922-1933 )sürede ise Haydarpaşa Tıbbiyesinin oldukça güç şartlarında, Prof . Dr. Sait Cemil Bey’in beslenme eksiklikleriyle ilgilendiğini ve beyaz farelerde deneysel çalışmalar yaptığını görüyoruz. Prof . Dr. Sait Cemil savaş sonrasının üzücü şartlarının ortaya çıkardığı vitamin eksikliklerini de dikkatle incelemiş ve yayınlamıştır. 1933 yılında Almanya’dan (üniversite Reformu sırasında) Türkiye’ye gelen Prof . Dr. E. Frank, birlikte diyetisyen Bayan  Elsa Wolff’u da getirmiş ve Bn. Wolff çağdaş anlamdaki ilk diyet mutfağını İstanbul Vakıf Guraba Hastanesinde kurmuştur. Çağdaş anlamda ilk diyoruz, çünkü eskiden beri hastanelerimizde mutfağa önem verilirdi. XVI. Yüzyılda kurulan Haseki Hastanesinin vakfiyesinde mutfağa verilen önem, örneklerden sadece biridir. Bn. Wolff’un diyet kitabını, Prof. Dr. Müfide Küley’in diyet kitabı izlemiştir. Bundan sonra, günümüze kadar Prof. Dr. Celal Öker’in özellikle şeker hastalığı ve şişmanlıkla ilgili çalışmalarını, Hacettepe Tıp Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü ile Halk Sağlığı Kürsülerinin çalışmalarını sayabiliriz. Hastaların beslenmesi dışında, genel olarak beslenme bilgisi bakımından adını anmamız gereken çalışmalar vardır. Bunlardan biri de, İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Hijyen Kürsüsünde Prof. Dr. J. Hirsch yönetiminde kimyager Nedret Tekin (yurt )  tarafından çeşitli gıda maddelerinin bileşiminin ve verdiği enerjinin  1939 yıllarında hesaplamış olmasıdır. Bu çalışmalarla, Edirne peyniri, Silivri peyniri, lor  peyniri, istavrit balığı vb.’ nin yabancı cetvellere bakılmadan, bileşiminin öğrenilmesi mümkün olmuştur. Aynı Hijyen Kürsüsü çalışmalarında, 1940 yılı Kasım ayı perakende gıda fiyatları esas alınarak dengeli beslenmenin aile bütçesine mal olmuş fiyatı da hesaplanmaktadır. Beslenmenin literatürüne ayırdığımız birkaç paragrafta, ancak beslenme konusunun bizdeki tarihini yazacaklar için önemli bulduğumuz  noktaları vermeye çalıştık. Ziraatçilerin, veterinerlerin, toplum hekimlerinin, diyetisyenlerin bu konuda bildiklerini yazmaları yararlı olur.